Thầy
thuốc Hy Lạp, được thừa nhận là ông tổ của ngành y. Người ta cho rằng
ông sinh ra ở đảo Cos, một hòn đảo nằm ven bờ biển Tiểu á, gần Rhodes.
Ông đã học nghề y từ người cha, vốn là một thầy thuốc. Ông đã từng đi
một số nơi, có lẽ là Athen, để nghiên cứu, và sau đó ông trở lại đảo
Cos để hành nghề, giảng dạy và viết sách. Trường phái Hypocrates, hay
trường phái Cos hình thành xung quanh ông đã đóng vai trò cực kỳ quan
trọng trong việc tách y học ra khỏi những suy luận mê tín và triết học,
đưa y học thành phạm trù khoa học chính xác dựa trên quan sát khách
quan và lập luận suy diễn chặt chẽ.
Mặc
dù Hypocrates theo quan niệm thời bấy giờ cho rằng bệnh tật là hậu quả
của sự mất cân bằng của bốn loại thể dịch, ông kiên trì quan điểm rằng
sự rối loạn chịu ảnh hưởng của những thế lực bên ngoài cơ thể, và thể
dịch là chất tiết ra từ các tuyến. Ông tin rằng mục đích của y học là
bồi đắp sức khỏe cho bệnh nhân thông qua chế độ ǎn hợp lý và các biện
pháp vệ sinh, và chỉ nên sử dụng đến những biện pháp điều trị quyết
liệt hơn khi các triệu chứng bắt buộc phải làm như vậy. Quan niệm này
trái ngược với trường phái Cnidius cùng thời, nhấn mạnh đến việc chẩn
đoán chi tiết và và phân loại bệnh mà bỏ qua bệnh nhân. Có lẽ
Hypocrates đã có ý niệm mơ hồ về các yếu tố Mendel và bộ gen trong di
truyền, vì ông không chỉ chú ý đến dấu hiệu của bệnh, mà còn đến các
triệu chứng biểu hiện trong gia đình hoặc trong cộng đồng, thậm chí
biểu hiện qua nhiều thế hệ kế tiếp nhau.
Trong
bộ sách đồ sộ gồm những tác phẩm viết bắt nguồn từ trường phái Cos, chỉ
một số ít được cho là do chính Hipocrates viết ra, mặc dù người ta có
thể cảm nhận được ảnh hưởng xuyên suốt của ông. Trong số này, cuốn Cách ngôn, tóm tắt những quan sát và suy luận của ông, cùng với cuốn Không khí, Nước và Nơi sống,
thừa nhận mối liên quan giữa môi trường và bệnh tật, được xem là quan
trọng hơn cả. Bộ sách này đã được dịch thành một số bản, trong đó nổi
tiếng là bản dịch của Littré.
Mặc
dù lời thề Hypocrates không trực tiếp mang lại danh tiếng cho ông,
song, không nghi ngờ gì nữa, nó tiêu biểu cho những tư tưởng và nguyên
tắc của ông. Vẫn chi phối việc thực hành y đức của các bác sỹ ngày nay,
lời thề Hypocrates thường vang lên tại lễ tốt nghiệp của các trường y.
Lời thề qui định chi tiết quyền được giữ bí mật của bệnh nhân, yêu cầu
người thầy thuốc phải có cuộc sống riêng tư và nghề nghiệp đáng kính
trọng, và đòi hỏi họ điều trị chỉ với mục đích chữa khỏi bệnh.
Lời thề HIPPOCRATE
Tôi
xin thề trước Apollon thần chữa bệnh, trước Es-culape thần y học, trước
thần Hygie và panacée, và trước sự chứng giám của tất cả các nam nữ
thiên thần, là tôi sẽ đem hết sức lực và khả nǎng để làm trọn lời thề
và lời cam kết sau đây:
Tôi
sẽ coi các thầy học của tôi ngang hàng với các bậc thân sinh ra tôi.
Tôi sẽ chia sẻ với các vị đó của cải của tôi, và khi cần tôi sẽ đáp ứng
những nhu cầu của các vị đó. Tôi sẽ coi con của thầy như anh em ruột
thịt của tôi, và nếu họ muộn học nghề y thì tôi sẽ dạy cho họ không lấy
tiền công mà cũng không giấu nghề. Tôi sẽ truyền đạt cho họ những
nguyên lý, những bài học truyền miệng và tất cả vốn hiểu biết của tôi
cho các con tôi, các con của các thầy dạy tôi và cho tất cả các môn đệ
cùng gắn bó bời một lời cam kết và một lời thề đúng với Y luật mà không
truyền cho một ai khác.
Tôi
sẽ chỉ dẫn mọi chế độ có lợi cho người bệnh tùy theo khả nǎng và sự
phán đoán của tôi, tôi sẽ tránh mọi điều xấu và bất công.
Tôi
sẽ không trao thuốc độc cho bất kỳ ai, kể cả khi họ yêu cầu và cũng
không tự mình gợi ý cho họ; cũng như vậy, tôi cũng sẽ không trao cho
bất cứ người phụ nữ nào những thuốc gây sẩy thai.
Tôi suốt đời hành nghề trong sự vô tư và thân thiết.
Tôi sẽ không thực hiện những phẫu thuật mở bàng quang (1) mà dành công việc đó cho nhưng người chuyên.
Dù
vào bất cứ nhà nào, tôi cũng chỉ vì lợi ích của người bệnh, tránh mọi
hành vi xấu xa, cố ý và đồi bại nhất là tránh cám dỗ phụ nữ và thiếu
niên tự do hay nô lệ.
Dù
tôi có nhìn hoặc nghe thấy gì trong xã hội, trong và cả ngoài lúc hành
nghề của tôi, tôi sẽ xin im lặng trước những điều không bao giờ cần để
lộ ra và coi sự kín đáo trong trường hợp đó như một nghĩa vụ.
Nếu
tôi làm trọn lời thề này và không có gì vi phạm tôi sẽ được hưởng một
cuộc sống sung sướng và sẽ được hành nghề trong sự qúy trọng mãi mãi
của mọi người. Nếu tôi vi phạm lòi thề này hay tôi tự phản bội, thì tôi
sẽ phải chịu một số phận khổ sở ngược lại!